تمیز نگه‌داشتن دندان‌ها تنها با مسواک و نخ دندان کافی نیست. با گذشت زمان، پلاک‌های میکروبی و باقی‌مانده غذا به جرم تبدیل می‌شوند که تنها توسط دندانپزشک قابل حذف هستند. جرمگیری دندان یکی از رایج‌ترین خدمات دندانپزشکی برای حفظ سلامت دهان و دندان است که گاهی با سوءبرداشت‌هایی از سوی بیماران مواجه می‌شود. در این مقاله از کلینیک دندانپزشکی آزاده برفروشان، به‌طور کامل و علمی درباره مزایای جرم گیری دندان و مراقبت‌های پس از آن صحبت خواهیم نمود.
جرم گیری دندان چیست؟
جرم دندان (Dental Calculus) نوعی رسوب سخت‌شده است که از ترکیب پلاک میکروبی، مواد معدنی بزاق، و باقی‌مانده غذا به‌وجود می‌آید. این جرم‌ها ابتدا نرم و بی‌رنگ‌اند، اما در اثر گذشت زمان سفت و به رنگ زرد، قهوه‌ای یا حتی سیاه در می‌آیند.
جرمگیری دندان، که به آن “بروساژ” یا “جراحی پریودنتال محافظه‌کارانه” هم گفته می‌شود، یک روش دندانپزشکی است که هدف آن حذف پلاک و کلکولوس (تارتار) از سطح دندان‌ها و زیر خط لثه است. این فرآیند برای حفظ سلامت دهان و دندان بسیار مهم است، چرا که تجمع پلاک و جرم می‌تواند منجر به بیماری‌های لثه (مانند التهاب لثه و پریودنتیت) و پوسیدگی دندان شود. معمولا جرم در نقاط مختلفی از دهان همچون پشت دندان‌های جلوی فک پایین، اطراف لثه‌ها، نواحی بین دندانی و روی دندان‌های عقبی جمع می‌شود.
مزایای جرم گیری دندان
پیشگیری از بیماری‌های لثه: حذف پلاک و جرم از زیر خط لثه به جلوگیری از التهاب لثه (ژنژیویت) و بیماری‌های پیشرفته‌تر لثه (پریودنتیت) کمک می‌کند.
جلوگیری از پوسیدگی دندان : با از بین بردن پلاک و جرم، محیط مناسب برای رشد باکتری‌های پوسیدگی‌زا از بین می‌رود.
بهبود بوی بد دهان: تجمع پلاک و جرم می‌تواند باعث بوی بد دهان شود. جرمگیری به رفع این مشکل کمک می‌کند.
افزایش زیبایی دندان‌ها: حذف لکه‌ها و جرم‌های سطحی باعث روشن‌تر و تمیزتر شدن دندان‌ها می‌شود.
حفظ سلامت عمومی بدن : بیماری‌های لثه با برخی بیماری‌های سیستمیک مانند بیماری‌های قلبی، دیابت و زایمان زودرس مرتبط هستند. از مهمترین مزایای جرم گیری دندان کاهش خطر این بیماری‌ها است.
جرمگیری دندان چگونه انجام می‌شود؟
دندانپزشک یا متخصص بهداشت دهان ابتدا دندان‌ها و لثه‌ها را معاینه می‌کند تا وضعیت سلامت دهان و دندان شما را ارزیابی کند. اگر دندان ها نیاز به جرم گیری داشتند با کمک ابزارهای دستی، دستگاه اولتراسونیک (Ultrasonic Scaler) یا ترکیبی از هر دو این فرایند را انجام میدهد. مراحل اصلی جرم گیری دندان عبارت است از:
- ارزیابی اولیه : معاینه و شناسایی نواحی جرم‌دار
- جرمگیری Scaling)) : در این مرحله، دندانپزشک از ابزارهای خاصی برای جدا کردن و برداشتن پلاک و جرم از سطح دندان‌ها و زیر خط لثه استفاده می‌کند. ابزارهای مورد استفاده ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- اسکیلر دستی :(Hand Scaler) ابزارهای فلزی با لبه‌های تیز که برای برداشتن جرم‌های سخت و چسبیده استفاده می‌شوند.
- اسکیلر اولتراسونیک Ultrasonic Scaler)): دستگاهی که با استفاده از ارتعاشات صوتی با فرکانس بالا و جریان آب، جرم‌ها را خرد و جدا می‌کند. این دستگاه معمولاً کارآمدتر و سریع‌تر از اسکیلر دستی است.
- بروساژ (Polishing): پس از جرمگیری، سطح دندان‌ها با استفاده از یک ابزار چرخشی و خمیر مخصوص پولیش، صاف و صیقلی می‌شود. این کار باعث از بین رفتن لکه‌های سطحی دندان و جلوگیری از تجمع سریع پلاک می‌شود.
- فلورایدتراپی Fluoride Treatment)): در پایان، دندانپزشک ممکن است فلوراید را به صورت ژل یا وارنیش روی دندان‌ها قرار دهد تا مینای دندان تقویت شده و از پوسیدگی جلوگیری شو
باورهای نادرست درباره جرمگیری
برخی از از افرد تصور می کنند که جرم گیری باعث لق شدن دندان ها می شود، مینای دندان را از بین می‌برد و یا دردناک است و به خاطر داشتن این باورهای غلط از مراجعه به دندانپزشک خودداری می کنند. این افراد باید بدانند که یکی از مهمترین مزایای جرم گیری دندان، طولانی‌تر کردن عمر دندان‌هاست. همچنین در اغلب موارد جرمگیری بدون درد انجام می‌شود و در صورت حساسیت لثه یا جرم زیاد، پزشک از بی‌حسی موضعی استفاده می‌کند. علاوه بر این بروساژ و فلورایدتراپی، مانع از پوسیدگی دندان‌ها می‌شود بنابراین در دراز مدت دیگر نیازی به پرداخت هزینه‌های گزاف جهت پرکردن و ترمیم نمودن دندان‌ها نخواهید داشت.
مراقبت‌های پس از جرمگیری
معمولا قبل از انجام جرم گیری نیاز به انجام کاری خاصی ندارید اما بعد از جرم گیری باید موارد زیر را رعایت کنید:
بلافاصله بعد از جرم گیری:
- از خوردن غذاهای رنگی یا داغ به مدت چند ساعت پرهیز شود.
- احتمال خونریزی خفیف و حساسیت دندانی وجود دارد (طبیعی است)
- دهان را با آب‌نمک یا دهان‌شویه بدون الکل شست‌وشو دهید.
در بلندمدت:
- مسواک زدن منظم (روزانه دوبار با مسواک نرم)
- استفاده از نخ دندان
- رژیم غذایی کم قند
- ترک سیگار (در صورت استعمال)
- مراجعه منظم به دندانپزشک
نتیجه‌گیری
جرمگیری دندان، یک اقدام ضروری برای حفظ سلامت لثه، پیشگیری از بیماری‌های دهان و بهبود ظاهر دندان‌هاست. باورهای نادرست نباید مانع مراجعه منظم به دندانپزشک برای انجام این فرآیند ساده اما مهم شوند. جرمگیری نه تنها برای زیبایی، بلکه برای سلامت عمومی بدن نیز اهمیت دارد، چرا که ارتباط مستقیمی بین بیماری‌های لثه با بیماری‌های قلبی، دیابت و حتی زایمان زودرس وجود دارد.