پرکننده پرسلن (Porcelain dental filling) نوعی ماده ترمیمی غیرمستقیم و بسیار زیبا و بادوام است که از جنس سرامیک دندانی ساخته میشود. برخلاف آمالگام یا کامپوزیت که مستقیماً داخل دهان بیمار قرار داده میشوند، ترمیمهای پرسلنی (مانند اینلهها و آنلهها) در آزمایشگاه دندانسازی با قالبگیری دقیق ساخته میشوند و سپس توسط دندانپزشک با چسب مخصوص روی دندان چسبانده میشوند. در این مقاله از مرکز دندانپزشکی دکتر آزاده برفروشان درباره پرکننده پرسلن دندان صحبت خواهیم کرد.
پرکننده پرسلن دندان چیست؟
پرسلن، که در اصطلاح عامیانه به آن سرامیک نیز اطلاق میگردد، یکی از انواع مواد مورد استفاده در ترمیم دندانها به شمار میرود که در گروه پرکنندههای غیر مستقیم جای میگیرد. بدین معنا که فرآیند ساخت و جایگذاری آن مستلزم دو مرحله مجزاست: ابتدا، دندانپزشک نسبت به معاینه و تهیه طرح اولیه ترمیم اقدام نموده و سپس، با اخذ قالب از دندان آسیبدیده، آن را جهت ساخت به لابراتوار دندانسازی ارسال مینماید. در نهایت، پرکننده ساخته شده در جلسه بعدی توسط پزشک در محل مورد نظر نصب میگردد.
مزایای و معایب پرسلن دندانی
پرسلن از نوعی سرامیک پزشکی ساخته میشود (معمولاً لیتیوم دیسیلیکات یا فلدسپاتیک) که از لحاظ زیبایی شباهت زیادی به مینای طبیعی دندان دارد. ویژگیهای بارز پرکننده پرسلن عبارت است از
- زیبایی چشمگیر: از جمله مهمترین مزایای این نوع ترمیم، هماهنگی رنگ آن با دندانهای طبیعی مجاور است، به گونهای که تشخیص آن از دندان اصلی به سهولت میسر نمیباشد.
- دوام و ماندگاری بالا: پرسلن در برابر سایش و خوردگی از مقاومت قابل توجهی برخوردار بوده و در صورت رعایت بهداشت دهان و دندان و مراقبت صحیح، میتواند طول عمری بالغ بر ده الی پانزده سال داشته باشد.
- مقاومت در برابر تغییر رنگ : بر خلاف مواد کامپوزیتی، پرسلن در برابر لکهپذیری مقاوم بوده و به مرور زمان دچار تغییر رنگ نمیشود.
- سازگاری با بافت لثه: این ماده با بافت لثه سازگاری بالایی داشته و منجر به التهاب یا حساسیت در این ناحیه نمیگردد.
معایب احتمالی این ماده پرکننده براق و شفاف شامل موارد زیر است:
- هزینه بالا: به دلیل پیچیدگی فرآیند ساخت و نیاز به استفاده از خدمات لابراتوار دندانسازی، پرکننده پرسلن دندان در مقایسه با سایر انواع ترمیم، از هزینه بالاتری برخوردار میباشد.
- طولانی بودن پروسه درمان: به دلیل انجام ترمیم به صورت غیر مستقیم، معمولاً نیاز به دو یا چند جلسه مراجعه به دندانپزشک وجود دارد.
- احتمال شکستگی: با وجود استحکام بالا، این نوع ترمیم ممکن است در اثر ضربات شدید دچار ترک یا شکستگی گردد.
کاربردهای پرکنندههای سرامیکی دندان
معمولاً در مواردی که پوسیدگی دندان نسبتاً وسیع بوده و امکان ترمیم آن با مواد کامپوزیتی وجود ندارد، یا در شرایطی که ملاحظات زیباییشناختی از اهمیت ویژهای برخوردار است، از این نوع ترمیم استفاده میگردد. به عنوان مثال، ترمیم دندانهای قدامی که در معرض دید قرار دارند، یا انجام ترمیمهای گستردهای که تحت عنوان اینلی (Inlay) یا آنلی (Onlay) شناخته میشوند، از جمله کاربردهای رایج پرکنندههای پرسلن به شمار میروند. به طور کلی کاربردهای این ماده را میتوان اینگونه دستهبندی نمود:
- ترمیم پوسیدگیهای متوسط تا بزرگ در دندانهای عقبی
- جایگزینی ترمیمهای قدیمی و فرسوده آمالگام
- زیباسازی نواحی قابلدید با نیاز به استحکام بالا
- اینله و آنلههایی که نیاز به انطباق دقیق با ساختار دندان دارند
نکات مهم بعد از نصب پرسلین دندان
اگر چه سرامیک یک ماده محکم و بادوام است اما بعد از نصب باید به خوبی از آن مراقبت کنید تا روکش و دندان زیر آن دچار آسیب نشوند. به همین دلیل بهتر است موارد زیر را بعد از نصب پرسلین دندان رعایت کنید:
مراقبتهای اولیه پس از نصب
- اجتناب از خوردن و آشامیدن: حداقل به مدت یک ساعت پس از نصب پرسلن، از خوردن و آشامیدن خودداری فرمایید تا چسب مورد استفاده برای اتصال پرسلن به دندان به خوبی سفت شود.
- حساسیت دندان: پس از نصب پرکننده پرسلن دندان، ممکن است دندان به سرما و گرما حساس شود. این حساسیت معمولاً موقتی است و پس از چند روز برطرف خواهد شد. در صورت تداوم حساسیت، با دندانپزشک خود مشورت نمایید.
- اجتناب از فشارهای شدید: از جویدن غذاهای سفت و چسبناک در ناحیه دندان ترمیم شده، به خصوص در روزهای اولیه، خودداری نمایید.
رعایت بهداشت دهان و دندان
- مسواک زدن حداقل دو بار در روز
- استفاده از مسواک نرم و خمیر دندان حاوی فلوراید
- استفاده از نخ دندان، برای تمیز کردن فضای بین دندانها و زیر لثه
- استفاده از دهانشویه ضد عفونی کننده برای کاهش التهاب و جلوگیری از عفونت
سایر موارد
- اجتناب از مصرف نوشیدنی های اسیدی و رنگی مانند قهوه، چای و نوشابه
- استفاده از محافظ دندان در صورت داشتن دندان قروچه
سخن آخر
پرکننده پرسلن یکی از بهترین انتخابها برای افرادی است که به دنبال ترمیم بادوام و همرنگ دندان طبیعی هستند. هرچند هزینه و زمان بیشتری دارد، اما نتایج آن از نظر زیبایی و عملکرد بسیار مطلوب است. این روش بیشتر در کلینیکهای پیشرفته و برای بیمارانی که به زیبایی و دوام بالا اهمیت میدهند، توصیه میشود.