دندانهای شیری نقش حیاتی در رشد و تکامل کودکان ایفا میکنند و حفظ سلامت آنها تا زمان ریزش طبیعی از اهمیت ویژهای برخوردار است. درمانهای مربوط به دندانهای شیری به عنوان یکی از مهمترین بخشهای دندانپزشکی اطفال، محسوب می شوند. همچنین، تأخیر در ریزش دندانهای شیری میتواند عواقب جدی برای تکامل دندانی کودک به همراه داشته باشد. در ادامه این مطلب از وب سایت دندانپزشکی دکتر آزاده برفروشان شما را با انواع درمان دندانهای شیری و عوارض دیر افتادن آنها آشنا خواهیم کرد.
انواع درمان دندانهای شیری
برخی از والدین گمان می کنند دندانهای شیری نیازی به ترمیم و درمان ندارند. اما این تصور کاملا اشتباه است، زیرا در صورت عفونت و یا پوسیدگی این دندانها باید درمان شوند تا ایمنی کودک به خطر نیافتد. دندان های شیری را نیز می توان مانند دندانهای دائمی با روشهای مختلف دندانپزشکی مانند ترمیم، روکش، عصب کشی و… درمان نمود. در ادامه انواع درمانهای پالپ در دندان های شیری را بررسی خواهیم نمود:
درمان دندانهای شیری در کودکان با توجه به نوع مشکل، سن کودک، و میزان همکاری او متفاوت است. در ادامه، مهمترین انواع درمان های مختلف دندانهای شیری آورده شده است:
درمانهای پیشگیرانه
این درمانها برای جلوگیری از پوسیدگی دندانها انجام میشوند و شامل موارد زیر هستند:
- فلورایدتراپی: استفاده از فلوراید برای تقویت مینای دندان و پیشگیری از پوسیدگی.
- فیشور سیلنت (شیارپوش): پوشاندن شیارهای عمیق دندانها با مواد مخصوص برای جلوگیری از نفوذ میکروبها.
- آموزش بهداشت دهان و دندان: آموزش روش صحیح مسواکزدن، نخ دندان کشیدن، و رژیم غذایی مناسب.
درمانهای ترمیمی
این درمان ها برای پوسیدگیها یا شکستگیهای دندان های شیری انجام می شوند و عبارتند از:
- پر کردن دندان (ترمیم با مواد کامپوزیت یا آمالگام): برای پوسیدگیهای کوچک و متوسط.
- پالپوتومی: حذف قسمتی از پالپ دندان (بخش داخلی نرم) که دچار التهاب شده، و جایگزینی با دارو و پر کردن.
- پالپکتومی: حذف کامل پالپ دندان در موارد پوسیدگی یا عفونت گستردهتر (نوعی درمان ریشه برای دندانهای شیری).
روکش استیل (SSC)
روکش دندان شیری یک کلاهک فلزی همرنگ دندان است که برای محافظت از دندانهای شیری آسیبدیده یا درمانشده استفاده میشود. رایجترین نوع روکش برای کودکان، روکش فلزی ضدزنگ (استیل) است. در واقع استفاده از روکش یکی از انواع درمان دندانهای شیری است که در موارد زیر انجام می شود:
- پس از عصبکشی (پالپوتومی یا پالپکتومی)
- دندانهای با پوسیدگی وسیع که با پر کردن معمولی قابل ترمیم نیستند
- دندانهای شکسته یا دارای نقص مینایی
- کودکانی با پوسیدگیهای گسترده و خطر بالا
- حفظ دندان شیری تا زمان افتادن طبیعی و درآمدن دندان دائمی
درمانهای ارتودنسی و هدایت رشد فک
اگر دندانها به شکل نادرست رشد کرده باشند. بنا بر صلاحدید دندانپزشک می توانید برای درمان از روشهای زیر کمک بگیرید:
- فضا نگهدار (Space Maintainer): اگر دندانی زودتر از موعد کشیده شده باشد، برای جلوگیری از حرکت دندانهای کناری.
- هدایت رشد فک: در برخی موارد خاص با وسایل متحرک یا ثابت.
- درمانهای جراحی: در موارد خاص ممکن است جراحی نیاز باشد:
- کشیدن دندان: در موارد پوسیدگی شدید، عفونت، یا لقشدگی زودهنگام.
- درناژ آبسه: در صورت بروز عفونت و تورم لثه.
عوارض نیفتادن دندان های شیری
نیفتادن بهموقع دندانهای شیری (یا ماندگاری بیشازحد آنها) میتواند مشکلاتی در رشد و نظم دندانهای دائمی ایجاد کند. در حالت طبیعی، دندانهای شیری بین سنین ۶ تا 13 سالگی بهتدریج میافتند تا جای خود را به دندانهای دائمی بدهند. اگر این روند به هر دلیلی مختل شود، ممکن است عوارضی بهوجود آید.
- رویش غیرطبیعی دندان دائمی (رویش نابجا یا کج) : دندان دائمی ممکن است در پشت یا جلوی دندان شیری رشد کند (اصطلاحاً “دندان کوسهای”). در این صورت احتمال کج شدن یا چرخش دندانهای دائمی افزایش مییابد.
- بینظمی و شلوغی دندانها (نامرتبی): اگر دندان شیری نیفتد، فضای لازم برای رویش دندان دائمی فراهم نمیشود.این موضوع ممکن است نیاز به ارتودنسی در آینده را افزایش دهد.
- تأخیر در رویش دندانهای دائمی: باقیماندن دندان شیری میتواند باعث توقف یا کند شدن رشد دندان دائمی زیرین شود. نگران نشوید این عارضه با استفاده از انواع درمان دندانهای شیری قابل درمان است.
- ایجاد کیست یا مشکلات فکی: در موارد نادر، باقیماندن ریشه یا دندان شیری ممکن است باعث ایجاد کیستهای فکی یا اختلالات در رشد فک شود.
- مشکلات عملکردی و زیبایی: ایجاد مشکل در جویدن، تلفظ صحیح کلمات یا ظاهر لبخند کودک به وجود می آید این عوامل اثرات منفی در اعتماد بهنفس کودک بهویژه در سنین مدرسه ایجاد می کند.
دلایل احتمالی نیفتادن دندان شیری
- عدم وجود دندان دائمی زیر دندان شیری (آژنزی یا غیبت مادرزادی)
- عفونت یا التهاب مزمن اطراف دندان شیری
- ریشه دندان شیری محکم یا جوشخورده به استخوان (آنکیلوز)
- ضربه یا آسیب که باعث مقاومت بیشتر ریشه میشود
- عوامل ژنتیکی یا ارثی
نتیجهگیری
درمان دندانهای شیری با استفاده از روشهای مبتنی بر شواهد، به ویژه IPT و پالپوتومی با سیمانهای سیلیکات کلسیم، بالاترین نرخ موفقیت را ارائه میدهد. مدیریت صحیح دندانهای شیری با تأخیر در ریزش نیز از اهمیت ویژهای برخوردار است تا از عواقب طولانیمدت آن جلوگیری شود. رویکرد تیمی شامل دندانپزشک عمومی، متخصص دندانپزشکی اطفال و ارتودنتیست میتواند بهترین نتایج درمانی را تضمین کند.