لبخند کودکان با دندانهای کوچک و براقشان یکی از زیباترین تصاویر زندگی است. این دندانهای کوچک که به آنها دندانهای شیری میگوییم، نقش مهمی در رشد و تکامل کودک دارند. اما این دندانها دائمی نیستند و در زمانی مشخص میافتند تا جای خود را به دندانهای دائمی بدهند. در این مقاله از کلینیک دندانپزشکی دکتر برفروشان، میخواهیم بدانیم دندان شیری چیست، چه زمانی میافتد و چرا خراب میشود؟
دندان شیری چیست؟
یک نوزاد تاره به دنیا آمده در حدود 20 دندان نهفته در زیر لثه دارد. این دندانهای شیری، اولین مجموعه دندانهایی هستند که از حدود 6 ماهگی شروع به رشد می کنند و تا 3 سالگی کامل می شوند.
۱۰ عدد از دندان های شیری در فک بالا 10 عدد دیگر در فک پایین قرار دارند. این دندانها شامل دندانهای جلویی (ثنایا و نیش) و دندانهای آسیا هستند، اما دندانهای عقل در مجموعه دندانهای شیری نیستند.
دندانهای شیری چه وظایفی دارند؟
برخی تصور میکنند چون دندانهای شیری موقتی هستند، اهمیت زیادی ندارند، اما در واقع این دندانها نقشهای حیاتی در زندگی کودکان دارند. مهمترنی وظایف دندان های شیری عبارتند از:
- جویدن غذا: کمک به تغذیه سالم کودک
- صحبت کردن: تاثیر بر تلفظ صحیح واژهها و تکامل گفتار کودک
- راهنمای دندانهای دائمی: دندانهای شیری جایگاه مناسبی برای رویش دندانهای دائمی فراهم میکنند
- زیبایی چهر.ه و لبخند: که در اعتماد به نفس کودک تأثیرگذار است.
- شکل گیری فک و دهان: شکل و حالت فک و قدرت عضلات آن متاثر از این دندانها است.
دندان شیری چه زمانی میافتد؟
تمام دندان های شیری تا سن 2 و نیم سالگی درمی آیند. و از سن 6 سالگی به بعد شروع به افتادن می کنند. ریشه دندانهای شیری با رشد دندانهای دائمی به مرور تحلیل میرود تا دندان شیری لق شود و بیفتد. زمان معمول افتادن دندانها به این شکل است:
- ثنایاهای مرکزی پایین ۶ تا ۷ سالگی
- ثنایاهای مرکزی بالا ۷ تا ۸ سالگی
- ثنایاهای کناری ۷ تا ۸ سالگی
- دندانهای آسیای اول 10 تا 12 سالگی
- نیشها ۹ تا ۱۲ سالگی
- دندانهای آسیای دوم 11 تا 13 سالگی
دندان شیری چیست و تا چه سنی رشد می کند؟ معمولاً تا سن 13سالگی، بیشتر دندانهای شیری جای خود را به دندانهای دائمی دادهاند. بنابراین افتادن دندان های شیری از یک سن به بعد طبیعی است.
چرا دندانهای شیری خراب میشوند؟
دندانهای شیری برخلاف ظاهر کوچکشان، بسیار حساس و آسیبپذیر هستند. مینای دندان در آنها بسیار نازک و نرم می باشند و به همین دلیل آنها را بیشتر در معرض پوسیدگی قرار می دهد. دلایل اصلی خراب شدن آنها شامل موارد زیر است:
مصرف زیاد شیرینی و نوشیدنیهای شیرین
بسیاری از کودکان به خوردن شکلات، آبمیوه و تنقلات شیرین علاقه دارند. قند موجود در این مواد، باکتریهای دهان را تغذیه میکند و باعث تولید اسید میشود که مینای دندان را تخریب میکند.
رعایت نکردن بهداشت دهان
اگر کودک مسواک نزند یا درست مسواک نزند، پلاک و میکروب روی دندان جمع میشود و زمینه پوسیدگی فراهم میشود.
استفاده طولانی از شیشه شیر
اگر کودک در طول شب یا بهطور مداوم از شیشه شیر یا پستانک آغشته به مواد شیرین استفاده کند، احتمال پوسیدگی زودرس دندانهای جلویی بسیار بالاست. این نوع خرابی به اصطلاح «پوسیدگی شیشه شیر» شناخته میشود.
عوامل ژنتیکی
برخی کودکان به دلایل ژنتیکی مینای دندان نازکتر و حساستری دارند که زودتر دچار پوسیدگی میشود.
نادیده گرفتن مراجعه به دندانپزشک
بسیاری از والدین تصور میکنند چون دندانهای شیری میافتند، نیازی به درمان ندارند. اما عدم مراجعه منظم به دندانپزشک، باعث تشخیص دیرهنگام پوسیدگیها میشود.
نحوه مراقبت از دندان شیری
دندانهای شیری حتی اگر موقتی باشند، باید حتماً درمان شوند. اگر پوسیدگی درمان نشود، ممکن است باعث درد شدید و عفونت شود، الگوی رشد فک و دندان دائمی را بههم بریزد، باعث از بین رفتن زودرس دندان شود و فضا را برای دندان دائمی تنگ کند. (اهمیت دندان شیری چیست؟) علاوه براین خراب شدن دندانهای شیری میتواند روی تغذیه، خواب و خلقوخوی کودک اثر منفی بگذارد. حال سوالی که مطرح می شود این است: چگونه از دندانهای شیری مراقبت کنیم؟ با رعایت چند نکته ساده میتوان تا حد زیادی از پوسیدگی دندانهای شیری جلوگیری کرد:
- مسواک زدن روزانه دوبار با کمک والدین (از سن ۲ سالگی)
- استفاده از خمیر دندان حاوی فلوراید به میزان مناسب
- کاهش مصرف شیرینیجات و نوشیدنیهای قندی
- مراجعه منظم به دندانپزشک (هر ۶ ماه یک بار)
- پرهیز از استفاده شیشه شیر در هنگام خواب
- استفاده از فلوراید تراپی یا سیلانت (درمانهای پیشگیرانه)
نتیجهگیری
دندانهای شیری اولین همراهان لبخند کودکان هستند. مراقبت از آنها به معنی ایجاد پایهای قوی برای دندانهای دائمی و سلامت دهان در بزرگسالی است. اگرچه این دندانها موقتیاند، اما نقش دائمی در سلامت عمومی و رشد کودک ایفا میکنند. با آموزش درست و توجه والدین، میتوان از پوسیدگی آنها پیشگیری کرد و آیندهای سالم برای دندانهای دائمی کودک ساخت.