درد دندان یکی از شایعترین شکایات بیماران در مطب دندانپزشکی است. شدت و ماهیت درد ممکن است از یک ناراحتی خفیف تا یک درد طاقتفرسا متغیر باشد. نکته مهم این است که نوع درد دندان میتواند نشانهای مهم از نوع مشکل زمینهای باشد. در این مقاله از کلینیک دندانپزشکی دکتر آزاده برفروشان، با انواع درد دندان، علتهای احتمالی هرکدام و راهکارهای اولیه برای تشخیص و درمان آشنا میشویم.
انواع درد دندان و علتهای آن
اگر دچار درد دندان شدید مهمترین گام برای رفع مشکل، درک علت درد است. زیرا این عارضه می تواند عوامل مختلفی داشته باشد که هر کدام نیاز به درمانی متفاوت دارند. در ادامه انواع درد در ناحیه دهان و دندان را بررسی میکنیم:
درد تیز و ناگهانی هنگام خوردن یا نوشیدن
بروز ناگهانی هنگام خوردن غذاهای سرد، گرم یا شیرین که معمولاً با درد لحظهای و کوتاهمدت همراه است. ممکن است در یک دندان خاص یا چند دندان احساس شود. دلایل احتمالی این درد شامل:
حساسیت دندانی (به دلیل تحلیل لثه یا ساییدگی مینای دندان)
- پوسیدگی سطحی یا متوسط
- ترکهای میکروسکوپی در دندان
- پرکردگیهای قدیمی که دچار نشت شده است.
در این مواقع استفاده از خمیردندان مخصوص دندانهای حساس، پرهیز از خوردن خوراکیهای تحریککننده، و بررسی توسط دندانپزشک برای تشخیص پوسیدگی یا ترک الزامی است.
درد ضرباندار و مداوم
درد عمیق و پیوسته، ممکن است با حرارت (نوشیدنی گرم) بدتر شود و معمولاً با تورم یا حساسیت به لمس همراه است. این درد اغلب شبها بدتر میشود. علت دردهای ضربان دار عبارت است از:
- التهاب یا عفونت پالپ دندان (پالپیت)
- نکروز و عفونت ریشه دندان
- آبسه دندانی
- درمان ناقص عصبکشی
این نوع درد معمولاً نیاز به درمان ریشه (عصبکشی)، تخلیه آبسه یا در موارد شدید، کشیدن دندان دارد. در این مواقع مراجعه سریع به دندانپزشک ضروری است.
درد هنگام جویدن یا فشار روی دندان
درد موضعی که هنگام گاز زدن یا فشار دادن به دندان ها، به وجود می آید. این نوع درد ممکن است بدون تحریک خاصی وجود نداشته باشد و گاهی به شکل تیر کشیدن ظاهر میشود. در ادامه بررسی انواع درد دندان دلایل احتمالی این عارضه را بررسی خواهیم کرد:
- ترک دندان (Cracked Tooth Syndrome)
- مشکلات ریشه یا التهاب بافت پریآپیکال
- پرکردگی بلند یا روکش نامناسب
- دندان قروچه (براکسیسم)
تشخیص ترک دندان معمولاً نیاز به بررسی دقیق بالینی و عکسبرداری دارد. درمان شامل ترمیم، روکش یا در موارد شدید، درمان ریشه خواهد بود.
درد دندان همراه با تورم صورت یا لثه
درد شدید و تیرکشنده همراه با تورم، قرمزی یا حتی تب نشانه ای از تورم لثه است البته ممکن است در موارد وخیم دهان به سختی باز شود. علتهای احتمالی این نوع درد دندان شامل:
- آبسه دندانی یا لثهای
- عفونت گسترده پالپ و بافتهای اطراف
- دندان عقل نهفته و عفونت اطراف آن (پریکورونیت)
تورم لثه نیاز به درمان اورژانسی دارد. تخلیه آبسه، تجویز آنتیبیوتیک و سپس درمان علت اصلی (عصبکشی، جراحی یا کشیدن دندان عقل) توصیه میشود.
درد منتشر یا غیرقابل تعیین محل دقیق
در برخی مواقع بیمار نمیتواند دندان خاصی را مشخص کند و درد ممکن است در فک یا حتی گوش نیز احساس شود. در این حالت درد معمولاً پراکنده یا موجدار است. دلایل اصلی درد منتشر شده عبارت است از:
- درد ارجاعی از دندانهای دیگر یا سینوسها
- پوسیدگیهای وسیع یا عفونتهای پنهان
- دردهای عضلانی مانند اختلالات مفصل گیجگاهی فکی
در این مورد تشخیص دقیق نیاز به بررسی تخصصی دارد. گاهی نیاز به ارزیابی توسط دندانپزشک، متخصص فک و صورت یا حتی متخصص گوش و حلق و بینی است.
درد دندان پس از درمانهای دندانی
این نوع درد بلافاصله یا چند روز پس از پرکردن، عصبکشی یا روکش ظاهر میشود و گاهی با حساسیت به سرما یا فشار همراه است. علت های احتمالی این دندان درد شامل:
- پرکردگی بلند مدت یا تماس نامناسب بین دندانها
- تحریک پالپ هنگام ترمیم
- التهاب بعد از درمان ریشه (درد گذرا یا فشاری)
این عارضه از انواع درد دندان است که معمولاً طی چند روز کاهش مییابد، اما اگر درد ماندگار یا شدیدتر شد، نیاز به بررسی مجدد، ترمیم یا درمان دارد.
کلام آخر
درد دندان، صرفنظر از شدت آن، همیشه نشانهای از یک مشکل زمینهای است که باید جدی گرفته شود. شناسایی نوع درد دندان به کمک دندانپزشک میتواند به تشخیص سریع و درمان مؤثر منجر شود. به خاطر داشته باشید که تسکین موقت درد با مسکنها بدون درمان علت اصلی، میتواند منجر به عوارض بیشتر و پیچیدهتر شود. بهترین راهکار، رعایت دقیق بهداشت دهان، مراجعه منظم به دندانپزشک، و رسیدگی سریع به هرگونه علامت غیرطبیعی در ناحیه دهان و فک است.